کاخ چهلستون یکی از شاخصترین بناهای دوره صفویه در اصفهان است؛ عمارتی در میان باغ که با بیست ستون چوبی و بازتاب آنها در آب، به چهلستون معروف شده است. همین ترکیب، نورپردازی بنا را حساس میکند: ستون، ایوان، آب و درخت، هر کدام رفتار نوری جداگانهای میطلبند.
در طراحی روشنایی این پروژه، هدف روشن کردن فضا نبود؛ هدف این بود که خود بنا در شب خوانده شود. نور باید عناصر معماری را نشان بدهد و تجهیزات روشنایی تا حد امکان دیده نشوند. برای همین، چراغها در تراز پایین و در امتداد خطوط بنا قرار گرفتند و شدت و جهت نور، بخش به بخش تنظیم شد.
مسیرها و فضای سبز باغ با چراغ پارکی تترا روشن شد؛ نوری یکنواخت و کمشدت که راه رفتن در باغ را ممکن میکند، سایههای مزاحم نمیسازد و چشم را از عمارت نمیگیرد.
ستونها و بخشهای پایینی بنا با چراغ خطی دفنی آذرین نورپردازی شد. این چراغها در تراز زمین نصب میشوند و نور را از پایین روی عناصر عمودی میتابانند؛ نتیجه، دیده شدن ارتفاع ستونها و جدا شدن بنا از تاریکی زمین است، بدون آنکه بدنه چراغ در قاب دید مخاطب قرار بگیرد.
نمای بیرونی با نورافکن خطی آذرخش پوشش داده شد. پخش نور این نورافکنها در امتداد نما کنترل شده تا روشنایی روی سطح بنا یکنواخت بماند و لکههای تیره و روشن روی دیوار و سقف ایجاد نشود.
در بناهای تاریخی، انتخاب چراغ تازه شروع کار است. دمای رنگ، زاویه تابش، شدت نور و فاصله نصب باید با هم جواب بدهند تا نتیجه، یک نمای نورپردازیشده باشد نه چند نقطه روشن. در چهلستون این هماهنگی با در نظر گرفتن جنس مصالح، رنگ آجر و کاشی و موقعیت باغ در منظر شبانه شهر انجام شد.
نورپردازی بناهای تاریخی بخشی از کار گلنور است؛ از میدان نقش جهان و عمارت بلدیه تهران تا چهلستون. تجربه این پروژهها به یک روش مشخص رسیده: پیش از انتخاب چراغ، رفتار نور روی مصالح تاریخی بررسی میشود، چون در این بناها یک اشتباه در زاویه یا شدت نور روی سطحی که قرنها مانده، بهسادگی جبران نمیشود. طراحی و تأمین تجهیزات روشنایی چهلستون هم بر همین اساس انجام شد.
نتیجه، بنایی است که پس از غروب هم قابل خواندن است و میتواند بخشی از مسیر گردشگری شبانه اصفهان باشد.
